‘Ağzıma yağ sürmediğim halde neden yağlanıyorum?’ Diyet sürecindeki bir çok insan diyetisyenine kafa kurcalayan bu soruyu soruyor. Sorunun cevabı ise yemeklerle alınan yağların, vücutta depo edilen yağlardan farklı olmasında yatıyor.
Yediğimiz yağların bize anında karın ya da kalça olarak dönmediğini söyleyen Diyetisyen Berrin Yiğit, “Belki de bu zamana kadar yağlar boş yere haksızlığa uğratıldı” diyor. Yiğit’e göre ‘aşk simidi’, ‘airbag’, ‘balkon’, ‘Türk kası’ gibi lakaplarla anılan istenmeyen yağların suçlusu; besin değeri düşük, kalorisi yüksek yiyecekler. Metabolize edilmeden ve enerji olarak kullanılmadan depolara yollanan bu yağlandırıcı besinlerin başında ise basit şekerler, bunları içeren hazır ürünler, meşrubatlar ve rafine edilmiş tahıllar yani beyaz ekmek, pirinç, makarna, hamur işleri geliyor.
“Pek çok danışanım tartım sırasında eğer o hafta yağ kaybetmediyse hemen, ‘Nasıl olur bu hafta ağzıma yağlı hiç bir şey sürmedim’ açıklamasını yapıyor” diyen Berrin Yiğit, yağlanmanın tek başına yağdan kaynaklanmadığını gösteren araştırmalardan örnekler veriyor:
“Yağ ve kolesterol alımı üzerine değişen trendlere bakacak olursak obezitenin artış gösterdiği toplumlarda buna paralel olarak yağ ve kolesterol alımlarında da artış bekleriz. Halbuki yapılan çalışmalar; ortalama 100 sene içerisinde yağlı yiyecek tüketme oranının yüzde 85’lerden yüzde 65’lere düştüğünü, beslenme ile alınan kolesterolün ise neredeyse aynı kaldığını gösteriyor. Yağ tüketim eğilimlerinde gözlenen en ciddi artış ise katı yağlara alternatif olarak sunulan ve sağlıklı seçimler diye gösterilen margarinlerde gözleniyor. Neredeyse 4 katına çıkan margarin kullanım eğilimleri dikkat çekiyor.”
GAZLI İÇECEKLER YAĞLANDIRIYOR “Yağlandırıcı besinlerden gazlı içeceklere örnek verecek bir çalışma ise 1977-1997 yılları arasında yapılmış. Çalışma, meşrubat ve gazlı içecek tüketiminin Amerika’daki yetişkinlerde yüzde 60 arttığını, çocuklarda ise ikiye katlandığını gösteriyor. Bu artışla birlikte obezite görülme sıklığının da ikiye katlanması ise bilim adamları için önemli bir kriter oluşturuyor. Şu anda Amerikan diyetinde alınan her 5 kalorinin 1 kalorisini besleyiciliği düşük, kalori yoğunluğu yüksek olan bu tür içecekler oluşturuyor.”
EN BÜYÜK SUÇLU: ŞEKER İştahı artıran muzur besinler kategorisinde yer alan basit şekerlerin ise obezitenin yaygınlaşmasında en büyük suçlulardan biri olduğunu belirten Yiğit, yiyeceklere eklenen basit şeker ve türevleri incelendiğinde kişi başına düşen rafine tahıl ürünlerinin tüketiminde yüzde 55, sadece basit şeker alımında ise yüzde 60 yükseliş görüldüğünü kaydediyor:
“Gümrük Dünyası Dergisi’nde yer alan bir makaleye göre ülkemizde şeker sektörünün 2004-2005 dönemi itibariyle ekonomik büyüklüğü 4 milyar YTL (3 milyar dolar), yıllık tüketimiz yaklaşık 2,5 milyon ton. Dünyada kişi başına sakaroz kökenli şeker tüketimi beyaz şeker cinsinden yılda 19 kg civarında. Bu örneklere bakarak vücuda faydadan çok zarar getirebilen bu besin için harcanan paraların ve yılda sadece şekerden alınan 76000 kalorinin muhasebesini iyi yapmak gerektiğini düşünüyorum.”
DİYET VE DİYABETİK ÜRÜNLER KARIŞTIRILIYOR En bariz diyet hatalarından birinin diyet ve diyabetik ürünlerin karıştırılması olduğunu söyleyen Yiğit, “Unutulmamalıdır ki şeker oranı azaltılmış diyabetik ürünler yüksek yağ ve kalori içerikleri nedeniyle zayıflama diyetleri için uygun olmayabilir. Etiket okuma ve doğru değerlendirme alışkanlıklarını geliştirmek bu noktada önem taşıyor” diyor.
BOL RENKLİ, YÜKSEK KALORİLİ BESİNLER Besinlerin içindeki doğal yağlardan çok, yapay tatlardan, basit şeker ve rafine ürünlerden alınan yüklü kalorilerden korkulması gerektiğinin altını çizen Yiğit, “Mümkün olduğunca besinleri doğal formlarında tüketmeye, sentetik üretim şartlarında yetişmiş gıdalardan, besin sanayinin bol renkli yüksek kalorili ürünlerinden ise uzak durmaya dikkat etmeliyiz” önerisinde bulunuyor.
