reklam

  
 
Anasayfa
kullanıcı: şifre:

Üye olmak için tıklayın!

  
 

Ana Sayfa > Aşırı gıda hassasiyetim var!
 
 

 
 
Aşırı gıda hassasiyetim var!
 
Halk arasında gıda alerjisi olarak bilinen birçok gıda ile ilgili rahatsızlık, aslında gıda hassasiyetidir. Belirtileri çok benzediği için sürekli karıştırılan bu iki rahatsızlığın mekanizmaları gerçekte çok farklı. Yeditepe Üniversitesi Genetik ve Biyomühendislik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fikrettin Şahin ile gıda hassasiyetini konuştuk.
  
 
 

Aşırı gıda hassasiyetim var!
Gıda alerjisi nedir?
Bağışıklık mekanizmasının gıda proteinlerinden bazılarını yabancı molekül yani alerjen olarak algılaması sonucu ortaya çıkan aşırı reaksiyon belirtilerine gıda alerjisi denir. Günlük hayatta sıklıkla tükettiğimiz besinlerin sindirim sisteminde parçalanması ile alerjik proteinler ince bağırsakta emilerek kana karışır. Alerjik proteinlerin yabancı molekül olarak algılanması sonucu kanda antikor adı verilen savunma proteinleri üretilir. Protein kan dolaşımı ile bütün dokulara ulaşınca vücutta histamin gibi kimyasalların salgılanmasına neden olur. Histamin salgılanan hücrelerin bulunduğu doku ve organlarda alerjik belirtiler görülür.

Bu belirtiler nelerdir?
Çok sık rastlanan alerji belirtileri mide bulantısı, kusma, karın ağrıları, ishal, astım, burun akıntısı, yüz ve dil şişmesi ve solunum güçlüğü olarak sıralanabilir. Ayrıca egzama, kızarıklık, bilinç kaybı, tansiyon düşmesi ve hatta çok aşırı reaksiyonlarda panik atak adı verilen anafilaktik şok sonucu ölümler görülebilir. Alerjik bünyeye sahip insanların hangi gıdalara karşı alerjilerinin olduğunu test ettirmeleri ve normal yaşamlarında alerjik gıdaları tüketmemeleri gerekir. Bilinçsiz alınan gıdaların oluşturabileceği alerjik belirtileri ortadan kaldırmak için anti-histamin içeren ilaçlar önerilir.

Sebebi kalıtsal mıdır?
Alerjik reaksiyonlar kalıtsal olabildiği gibi sonradan da kazanılabiliyor. Toplum içerisinde alerjinin yaygınlık oranı yaş gruplarına göre değişebiliyor. Bilimsel çalışma sonuçları, bu durumun farklı toplumlara göre değişmekle beraber çocukların büyüklere göre alerjenlere karşı daha duyarlı olduklarını gösteriyor. Süt ve süt ürünleri, soya, buğday, mercimek, fındık, badem, fıstık, ceviz, yumurta ve deniz ürünleri diğer gıdalara göre daha fazla alerjen içerirler.

Gıda hassasiyeti nedir?
Gıda intoleransı da diyebileceğimiz gıda hassasiyeti bazı gıdaların uzun süreli aşırı tüketimi sonucu ortaya çıkan reaksiyonlardır. Bağışıklık sistemi tarafından direkt kontrol edilmeyen gıda intolerans reaksiyonlarının birçok nedeni ve mekanizması vardır. Bunlardan en sık görülen laktoz intoleransıdır; dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 70'inde görülür. Laktaz enziminin ince bağırsaklarda az salgılanması veya hiç salgılanmaması nedeniyle süt ürünlerindeki laktoz şekerinin sindirilememesi sonucu ortaya çıkan metabolizma rahatsızlıklarına laktoz intoleransı denir. Bunun belirtileri arasında mide şişkinliği, gaz oluşumu, ishal, hazımsızlık, ürtiker ve abdominal ağrıları sayabiliriz. Laktoz intoleransı, kalıtsal olabildiği gibi daha sonra ince bağırsakta görülen hastalıklara da (ülser gibi) neden olabilir. Halk arasında çok iyi bilinen bir başka gıda intoleransı ise çölyak hastalığıdır. Çölyak; buğday, arpa ve çavdar gibi buğdaygillerde bulunan gluten proteinine karşı bağışıklık sisteminin anormal reaksiyon göstermesiyle ince bağırsakta besin emilimini yapan dokuların tahrip olması sonucu ortaya çıkan sindirim bozukluk hastalığıdır. Yetersiz ve/veya dengesiz besin emilimine neden olan çölyak hastalığının önemli belirtileri, çocuklarda ishal, kilo kaybı ve büyüme geriliği olarak sıralanabilir. Erişkinlerde ise gaz oluşumu, şişkinlik, ishal, kilo kaybı ve kemik erimesi şeklinde gözlenir. Günlük hayatımızda tükettiğimiz birçok gıdanın içeriğinde yer alan moleküllere veya gıda katkı maddelerine karşı vücudumuzun göstermiş olduğu farmakolojik reaksiyonlar (ilaçlardaki yan etki mekanizması) ise diğer bir gıda intoleranslık mekanizmasıdır. Bu alerjik moleküller arasında şekerler, proteinler ve kompleks moleküller başta geliyor.

Alerjiyle gıda intoleransının farkı nedir?
Günlük diyetimizde bulunan besinlerin içerisinde yer alan intolerans moleküllerinin sayısı alerjik moleküllerinden çok daha fazladır. Gıda intoleransı hemen her yaş grubundaki insanlarda görülür. Bu tip duyarlılıkların genellikle yaş ilerledikçe bazı gıdaların aşırı ve sürekli tüketimine bağlı olarak ortaya çıktığı veya arttığı bilinir. Bu gibi rahatsızlıkların belirtileri alerjik reaksiyonlara çok benzer. Ayrıca baş ağrısı, migren, deride kızarıklık, burun akıntısı veya tıkanıklığı, solunum güçlüğü gibi semptomlara neden olurlar. Gıda intolerans rahatsızlıkları genellikle insan hayatını tehdit etmez ancak yaşam kalitesini çok düşürür. Alerjik reaksiyonlardan farklı olarak, belirtileri tüketilen gıdanın miktarına bağlı olarak ortaya çıkar. Az miktarda alınan gıdalara karşı reaksiyon gelişmez. Belirtilerin ortaya çıkması alerjik reaksiyonlara göre çok daha uzun süre (3-48 saat arası) gerektirir. Bu nedenle gıda intolerans rahatsızlıklarının tanısı çok zordur. Hatta yakın zamana kadar sadece doktor kontrolünde şüphelenilen gıdaların bir-iki hafta süreyle diyetten çıkarılması ve tekrar diyete alınması sonucu ortaya çıkan hastalık belirtileri takip edilerek gıda intoleransına neden olan moleküllerin tanısı yapılırdı. Tanı için geliştirilmiş kısa süreli bir in-vitro test metodu olmaması nedeniyle bu hastalıkların doğru teşhisi ve tedavisi çoğunlukla yapılamıyordu. Ancak son yıllarda geliştirilen gıda intolerans test paneli ile insanlarda duyarlılığa neden olan gıda veya gıda katkı maddeleri kolaylıkla belirlenebilir. İntoleransa neden olan gıdaların diyet programlarından belirli bir süre tamamen çıkarılması veya azaltılmış oranlarda kullanılması ile bu gibi rahatsızlıkların tedavisi yapılabilir. Bu nedenle, Türkiye'de sadece Yeditepe Üniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi, Genetik ve Biyomühendislik Bölümü bünyesinde kurulan gıda intolerans sistemi halka yönelik rutin testleri yapılıyor. Sağlıklı diyet programı ile beslenmek isteyenler bu testi yaptırabilirler.

Test ne işe yarıyor?
Günlük diyetinizde kullandığınız gıdalara karşı intoleransınızın olup olmadığını belirleyebilirsiniz. Hekim veya diyetisyenlerin alerji benzeri rahatsızlıkları takip etmelerine doğru teşhis ve tedavi yönteminin belirlenip uygulanmasına katkıda bulunur.

Her yerde yapılıyor mu bu test?
Hayır. Bildiğim kadarıyla gıda intolerans testi bu kadar geniş kapsamda şu ana kadar Türkiye'de sadece Yeditepe Üniversitesi'nde yapılabiliyor.

Ne kadar sürüyor test?
Yaklaşık üç saat içerisinde aldığımız kan örneğini analiz edip sonuç verebiliyoruz. Bu sayede kişi hangi gıdalara karşı hassasiyeti olduğunu öğrenebiliyor.

Testi bir kere yaptırmak yeterli mi, yoksa bir süre sonra tekrar etmek mi gerekir?
Gıda intoleransı olan ve kontrollü diyet uygulayan insanların yaklaşık altı ayda bir bu testi yaptırmaları gerekiyor. Böylece duyarlılık seviyelerinin değişimini zamanla ölçümleyebilirler.

Bölgelere göre gıda hassasiyetiyle ilgili istatistikler var mı?
Elimizdeki örnek sayısı sınırlı olduğu için Türkiye genelinde bir değerlendirme yapmak mümkün değil. Ancak şimdiye kadar incelediğimiz örneklerden hareket ederek Ege ve Marmara bölgesinde yaşayan insanlarda daha çok sebze ve meyvelere karşı, Doğu ve İç Anadolu'da süt ve süt ürünlerine karşı, Karadeniz bölgesinde ise fındık, bal ve lahanaya karşı hassasiyetin daha fazla olduğu görülüyor.

Prof. Dr. Fikrettin Şahin Kimdir?
* 1989 yılında Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümünden mezun oldu.
* 1992-1996 yılları arasında Amerika'daki The Ohio State Üniversitesi'nde bakteri genetiği konusunda yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamladı. 1996-1997 arasında The Ohio State Üniversitesi'nde ve 1997-1998 yılları arasında da Kanada'da The Western Ontario Üniversitesi'nde biyolojik mücadele konusunda doktora sonrası çalışmalar yaptı. 1999-2005 yılları arasında Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü'nde öğretim üyesi ve Biyoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkez Müdürü olarak görev aldı. 2005 yılından itibaren Yeditepe Üniversitesi, Genetik ve Biyomühendislik Bölüm Başkanı ve Biyoteknoloji Enstitü Müdürü olarak görevini sürdürüyor. Klinik, gıda, çevre ve bitki orijinli mikroorganizmaların moleküler tanısı ve karekterizasyonu ve endüstriyel kullanımı olan biyolojik formülasyonların geliştirilmesi konusunda bilimsel çalışmalar yapıyor. Bitkilerden ve mikroorganizmalardan izole edilen moleküllerin biyolojik aktivitelerinin (antimikrobiyal, antioksidan, antikanser gibi) belirlenmesi konusunda ulusal ve uluslararası projeler yürütüyor. Şimdiye kadar yapmış olduğu bilimsel araştırma sonuçları birçok uluslararası dergide makale ve/veya bildiri olarak yayınlanmış. Prof. Dr. Fikrettin Şahin, bilim dünyasına olan önemli katkıları nedeniyle şimdiye kadar çok sayıda ulusal ve uluslararası ödülün sahibi.

Özge Zeki / Cosmopolitan

  
 
 
 


 
Yorumlar

Bu habere yorum yazabilmek için üye olmanız gerekmektedir.
 KadınPortal üyesi olmak için tıklayınız!
 
 
  Bakım Ürünleri
Anne Çocuk
AZ Diyetler
Aşk
Beslenme ve Diyet
Cinsellik
Egzersiz
Evlilik
Ev & Dekor
Güzellik
Kariyer
Makyaj
Moda
Pratik Bilgiler
Saç
Sağlık
Yakışıklılar
Yaşam
Yemek Tarifleri
Trendler ve Defileler
Kalori Cetveli
Sohbet yeni

  Hamilelik Takvimi
  Şifalı Bitkiler
 

Yazarlar

  

Gülse Birsel
 Makbule Kıral’ın çiğnenen onuru!

İclal Aydın
 Kız kıza

Tuna Kiremitçi
 Al Pacino ve Robert de Niro

Ayşe Arman
 Regl partisi meselesi

Pakize Suda
 Karı-koca arasına girilmez!

Berrin Yiğit
 Midenizde bayram etsin!
 

Arama

  
 

 
 

Güzel Galeri
Siren Ertan
Hilal Cebeci
Tuğçe Kazaz
Şenay Akay
Firdevs
 

Etiketler

  
güzeller  sevişme oyunu  kestane saç renkleri  imam bayıldı  saç boyaları renkleri  erkek iç giyim  aerobik  kuru ciltler için bitki 

AnasayfaReklamİletişimKullanım Hakları ve Gizlilik İlkeleri

(c) 2005 - 2008 Kadın Portal  'kendini seven kadının internetteki adresi'


kadinportal.com bir admedya iştirakidir. TOPlist