En sık rastlanan üst solunum yolu hastalığı nezledir.. Bunu, influenza yani grip, sinüzit, orta kulak iltihabı, bademcik iltihabı, farenjit ve larenjit takip eder...
Evde pamuklara sararak sakladığınız çocuğunuz okula başlayınca daha sık hastalanmaya başlar. Bunun nedeni, kreş, yuva, okul gibi kalabalık ortamlara geçen küçüklerin daha fazla çocukla temas etmesi ve hasta arkadaşlarından solunum yolu ile kolayca mikrop kapmasıdır... Sınıfların daha az havalandırılması, fiziksel ativitenin azalması da bağışıklığın düşmesini tetikler. En sık rastlanan üst solunum yolu hastalığı nezledir.. Bunu, influenza yani grip, sinüzit, orta kulak iltihabı, bademcik iltihabı, farenjit ve larenjit takip eder... Amerikan Pediatri Akademisi Üyesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Hayriye Aygar, üst solunum yolları hastalıklarıyla ilgili şu bilgileri verdi:
Nezle
Üst solunum yollarının viral bir infeksiyonudur. En az 100 farklı soğuk algınlığı virüsü saptanmıştır. Altı yaş altında daha sık görülür. Çocuklar yılda 5 - 9 kez soğuk algınlığı geçirebilir. Öksürük ya da hapşırık ile havaya yayılan damlacıkların solunumu veya el teması ile bulaşır.Belirtileri burun akıntısı, hapşırık, hafif ateş, halsizlik, iştahsızlık, öksürük, gözlerde kızarıklıktır. Hastalığı yapan etkene yönelik tedavi yoktur. Destekleyici semptomatik tedavi ateş düşürücüler, tuzlu sulu burun damlaları, oda havasının nemlendirilmesi, bol sıvı verilmesidir.
Grip
Etkeni olan influenza virüsleri vücudumuzun onları tanımalarını sağlayan antijenlerini sürekli değiştirir, her yıl olan küçük çaptaki değişikliklerde vücut daha önce kazandığı bağışıklık durumuna göre kendini bir ölçüde koruyabilir. Öksürük, hapşırık ile havaya yayılan damlacıkların solunması ya da doğrudan temasla bulaşır. Belirtileri ani çıkan ateş, üşüme, titreme, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrıları, balgamsız öksürüktür. Daha sonra boğaz ağrısı, burun akıntısı gibi solunum yolu bulguları belirginleşir. Karın ağrısı, bulantı, kusma, gözlerde kızarma, adale ağrısı ortaya çıkabilir. Tedavide antibiyotikler yararsızdır. Ateş düşürücü, burun spreyi, öksürük ilaçları, bol sıvı, dinlenme gibi destekleyici tedavi verilir.
Orta kulak iltihabı
0-2 yaş arasındaki 10 çocuktan dokuzu en az bir kez orta kulak iltihabına (Akut otitis media) yakalanır. Çocuklarda genizden orta kulağa uzanan östaki tüpü erişkinlere göre daha kısa ve yatay olduğundan burun ve boğazdaki mikroplar kolayca orta kulağa ilerler. Sık geçirilen üst solunum yolu infeksiyonları orta kulak iltihabına zemin hazırlar.Ateş, huzursuzluk, baş ağrısı, halsizlik, kusma, öksürük, burun akıntısı, büyük çocuklarda kulak ağrısı, bebeklerde ağrıyan kulağın üstüne yatmama, kafayı sallama, kulak akıntısı görülür.
Tedavi için uygun antibiyotik verilir. İlaçla tedaviye rağmen hastalık devam ediyorsa cerrahi müdahale yapılabilir. Bu işlemde steril şartlarda kulak zarına çizik atılarak orta kulaktaki iltihap dışarı açılır ve tüp takılabilir. Geniz eti veya bademcik ameliyatı gerekiyorsa yapılabilir. Korunmada pnömokok aşısı uygulanır.
Sinüzit
Burun boşluğu çevresindeki sinüslerin enfeksiyonları, üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası olur. Belirtileri yaş gruplarına göre farklılık göstermesine karşın 10-14 günde iyileşmeyen, genellikle pürülan olan burun akıntısı ve öksürük. Öksürük,geniz akıntısı geceleri daha belirgindir. Yüksek ateş, yüz ağrısı, yüzde şişme de görülebilir. Uygun antibiyotik tedavisi, dekonjestan, ağrı kesici, mukolitik gibi semptomatik destekleyici tedavi uygulanır. Tekrarlayan sinüzit ataklarında ise altta yatan geniz eti, anatomik bozukluklar ameliyatla düzeltilmeli, alerjik rinit varsa tedavi edilmelidir.
Bademcik iltihabı ve farenjit
Çoğunun nedeni virüslerdir. Ancak yüzde 15 oranı ise ciddi komplikasyonlara neden olabilen A grubu beta hemolitik streprokoklardır. Sıklıkla 5-15 yaş grubunda gözlenir. En önemli klinik bulgu boğaz ağrısıdır. Semptomlar ani olarak başlar ateş ve boğazda lenf büyümesi eşlik edebilir. Baş ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı, bademciklerde şişme, kızarıklık görülür. Boğaz kültürü ve hızlı antijen testleri ile streptokok saptanmışsa uygun antibiyotik verilir. Antibiyotik, akut romatizmal ateşten korumak ve onun komplikasyonu kalp tutulmasını önlemek için 10 gün verilmelidir. Tekrarlayan veya kronik tonsilitte tedavi cerrahi yani bademcik ameliyatlarıdır.
Larenjit
Ses tellerinin iltihabıdır. Etkeni virüslerdir. 6 ay - 3 yaş çocuklarda görülür. Ses değişikliği, boğaz ağrısı, öksürük, ateş en önemli belirtilerdendir. İltihabın ses tellerinin altına yayılması çocuklarda krup hastalığını oluşturur. Kuru, havlama tarzı öksürük, solunum zorluğu hatta solunum yolu tıkanması gibi ölümle sonuçlanabilecek durumlara neden olur. Antibiyotik tedavisi gereksizdir. Bol sıvı alımı, odanın nemlendirilmesi, ateş düşürücü kullanılması gerekir. Yakın takipi gerekirse hastanede tedavi uygulanır.
Önlemler
Risk faktörü taşıyan çocuklara grip aşısı önerilir. Aşı 6 ay-3 yaş arası, daha önce aşı olmamış çocuklara bir ay ara ile iki defa yarım doz; 3-8 yaş arası çocuklara tam doz, 9 yaş üstüne de tek doz uygulanır. En uygun aşılama zamanı ekim başıyla kasım ortasıdır.