Yazdan önceki son duraktayız. Doğanın mucizevi uyanışının tek sevimsiz tarafı polenler. Ama korunmak mümkün.
Bahar kabusa dönüşmesin! Alerjisi olanlar için bahar kabusa dönüşebilir. Baharla birlikte başlayan aksırıklar, burun akıntısı, gözlerde kızarma ve sulanma, en sık rastlanan alerjik hastalık olan bahar nezlesinin belirtilerinden bazıları.
Yaşam kalitesini bozuyor Bahar aylarında sık görülen saman nezlesi hastalığı birçok kişinin yaşam kalitesini bozuyor.
Bahar geldi, polen vaktidir...
• Polenler kapı ve pencerelerden, hatta pencerelerdeki tellerden geçerek evin içine kadar girer, fakat oda içinde hiçbir zaman dış atmosfer havasındaki kadar çok miktarlarda bulunmuyorlar.
• Bitkilerin türlerine göre polen zamanları farklı. Örneğin; iğne yapraklı ve yaprak döken ağaçlar ilkbaharda, otların ve çiçeklerin çoğu Haziran ve Temmuz aylarında polen yayarlar. Geç açan ağaçlar ve yabani otlar ise yaz sonunda polen verirler.
Polenler sabah yoğunlaşıyor
• Polen alerjisinin, "bahar nezlesi" olarak da bilinen hapşırık, burunda akıntı ve kaşıntı, gözlerde kızarıklık gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. Tedavi edilmeyen alerji, astım ve bronşit gibi hastalıklara dönüşebilir.
• Polenler, su ile atmosferden yere indiği için, yağmurlu ve nemli havalarda azalma gösteriyor. Kuru ve sıcak havalarda ise artıyor. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarının daha sıcak geçtiği yörelerde polenlere sabah saatlerinde daha dikkat edilmeli.
• Günlük kıyafetler eve polen taşıyabilir. Sabah saatlerinde dışarı çıkılmışsa, eve dönüldüğünde kıyafetler mutlaka değiştirilmeli.
Erken teşhis önemli!
• Polen alerjisinin, tedavi edilmemesi durumunda astım ve bronşit gibi hastalıklara neden olabilir.
• Belirtiler çoğunlukla soğuk algınlığı sanıldığı için teşhis gecikiyor. Kendilerinde polen alerjisi belirtileri hisseden kişiler, vakit kaybetmeden doktora başvurmalı. Aksi halde alerji hastalığa dönüşüp, astım ve bronşite neden olabilir.
• Doktorun yapacağı deri ve kan testleri sayesinde, hangi bitkinin polenlerine alerji yaptığı belirlenip, uygun tedavi gerçekleştiriliyor. Alerjik şikayetlerin arttığı dönemlerde, göz ve burun damlaları kullanılabilir.
• Ayrıca belirtiler şiddetliyse, aşı tedavisi olarak da bilinen (duyarsızlaştırma) yöntemi kullanılıyor. Bu yöntemde, vücuda verilen az miktardaki polen ile bağışıklık kazanılması sağlanıyor.
Polenlerden korunmanın yolları...
Soluduğumuz havada bulunan polenleri kontrol etmek elimizde olmadığı için, polenlerden korunmak ev akarlarından korunmak kadar kolay değil.
• Her şeyden önce, hangi polenlere alerjik olunduğu bilinmeli.
• Polenlerine alerjik olunan bitkilerden uzak durulmalı.
• Radyo, televizyon, gazete gibi yayın organlarında, günlük hava durumu raporlarında o günkü polen durumu hakkında bilgi verilerek alerjisi olanlar uyarılmalı.
• Evlerin kapı ve pencereleri sıkıca kapatılmalı.
• Evlerde ve arabalarda polen filtreli klimalar kullanılabilir.
• Evdeki polen miktarı çok fazla ise hava temizleyicilerden yararlanmakta fayda var.
• Polenlerin atmosferde yoğun olarak bulundukları zamanlarda (sabahın erken saatleri, sıcak, kuru ve fırtınalı havalar) mümkünse dışarıya çıkılmaması öneriliyor.
• Polenlerin çok yoğun olduğu dönemlerde mutlaka dışarı çıkmak gerekiyorsa, ağzı ve burnu kapatan maskelerden yararlanılmalı.
• Polen mevsiminde, açık havada spor ve egzersizden kaçınılmalı.
• Dışarıda mutlaka güneş gözlüğü kullanılmalı ve eve gelince gözlük bol su ile yıkanmalı.
Polenler saman nezlesi yapar mı?
• Belli bir polene karşı alerjik hale geldikten sonra burnunuz, boğazınız ya da gözünüz bu polen tanecikleri ile tekrar temas ettiğinde bir alerjik reaksiyon başlar.
• Polen tanecikleri bağışıklık sisteminizin hücrelerini uyararak etkilenen bölgedeki küçük damarların genişlemesine neden olan histamin ve başka maddelerin salgılanmalarını sağlarlar.
• Genişleyen kan damarlarından dışarı sıvı sızar ve şişlik ile tahrişe neden olur, bunlar da saman nezlesinin tipik belirtileri olan burun akıntısı, hapşırık ve göz yaşarmasına yol açar.
Polenler göze zarar!
• Polenler, ev tozu ve hayvan atıkları göz alerjisine neden oluyor.
• Göz alerjilerinde gözde yanma, batma, kaşıntı, çapaklanma, kızarıklık, sulanma, ışığa karşı hassasiyet ve görme bozukluğu görülebilir. Bu şikayetlere genellikle burundaki alerji eklenir. Göz kapaklarında şişlik, gözün beyaz tabakasında kabarıklıklar ve kızarıklık görülür.
• Muayenede göz kapakları, kirpikler ve kornea dikkatle incelenir. Bazen göz kapakları ters çevrilerek arka yüzeylerinin incelenmesi gerekebilir.
Her polen alerji yaratmaz!
• Alerjik hastalıklara yol açmada solunan havadaki polen miktarı ve bunların havada kalma süreleri de çok önemli. Araştırmalara göre, bir polenin alerjiye neden olabilmesi için bir metreküp havada ortalama 25-50 polen bulunması gerekir.
• Bir çavdar başağının 4 milyon, orta boy fındık ağacının 600 milyon ve bir çam kozalağının yılda 5 milyondan fazla, tek bir ağacın ise 10 milyardan fazla polen üretebildiğini göz önüne alırsak, soluduğumuz havada ne kadar çok çam poleni bulunabileceği daha iyi anlaşılır. Ancak, çam polenlerinin alerjeniteleri fazla olmadığı için bunlara bağlı alerjik hastalıklar oldukça seyrek.
• Kavak, huş ağacı, kızıl meşe, kızılağaç, fındık, selvi, kayın, söğüt, ıhlamur, zeytin, karaağaç, çınar gibi ağaç polenleri ile çayır salkım otu, tatlı ilkbahar otu gibi çayır polenleri; yapışkan otu, akkazayağı ve kuzu kulağı gibi yabani ot polenleri ve arpa, buğday, yulaf, çavdar ve mısır gibi tahıl polenlerinin alerji yaratma potansiyelleri yüksek.
• Bazı polenler o kadar büyüktürler ki, havada çok kısa süre kalabilirler ve salındıktan hemen sonra toprağa düşerler. Bu yüzden de hastalık yapma özellikleri hiç yoktur.
Hava koşulları etkin
• Polenler rüzgarın etkisiyle kilometrelerce uzaklara taşınabilirler. Ağaç polenlerine göre, çayır ve çimen polenleri çok daha uzak mesafelere yayılabilirler.
• Yüksek binalarla çevrili sokaklarda, binaların yüzeyi statik elektrik nedeniyle polenleri çekerler. Buna karşılık, deniz kenarlarında çok az polen bulunur.
• Hava kirliliği polenlere karşı duyarlılığı artırır. Özellikle de yoğun trafik olan bölgelerde yaşayan ve dizel partikülleri ile poliaromatik hidrokarbonlara maruz kalan kişilerde polen duyarlılığı daha kolay oluşur.