Yüksek basınç altında oksijen tedavisi olan hiperbarik oksijen tedavisi (HBO), aralarında diyabet yaralarının da bulunduğu 27 hastalık için umut oldu. Kandaki oksijen miktarını 30 kat artıran HBO ile vücudun oksijensiz kalan bölümleri tedavi ediliyor.

İyileşme umudu çok az olan ya da sürecin çok uzun seyrettiği rahatsızlıklarda artık yüksek basınçlı oksijen tedavisi uygulanabiliyor. Oksijenli tedavi merkezlerinde diyabetin yanı sıra ani işitme ve görme kayıpları, vurgunlar, zehirlenmeler, termal yanıklar, aşırı kan kaybı ve gazlı kangrenin de aralarında bulunduğu 27 rahatsızlık tedavi ediliyor. Hiperbarik Oksijen Tedavi Merkezleri Derneği Başkanı Op. Dr. Aytunç Yur, tedavi yönteminin çok başarılı olduğunu belirtiyor. Hastaların merkezlere hastanelerden aldıkları üçlü raporla geldiğini anlatan Dr. Yur, uygulamanın sosyal güvenlik kapsamında olduğunu da belirtiyor. Oksimer Hiperbarik Oksijen ve Yara Tedavi Merkezi'nde görevli Hava ve Uzay Hekimi Ertunç Türbedar, merkezlerine bu zamana kadar 10 bin civarında hastanın tedaviye geldiğini belirtiyor. Hastalarının yüzde 80'inin diyabet yaraları olan kişilerden oluştuğunu belirten Türbedar, son 10 yılda gelişen tıbbın ve oksijen tedavisinin yardımıyla İstanbul'da diyabete bağlı ayak kesim oranlarının yüzde 10'lardan yüzde 2'lere düştüğünü ifade ediyor.

Bunun yanında zehirlenmeler ile ani görme ve işitme kayıplarında erken müdahalenin öneminden bahseden Dr. Aytunç Yur'a göre, zehirlenmelerde ilk 6 saat, görme kayıplarında ilk 8 saat ve işitme kayıplarında ilk iki hafta çok önemli. Merkezlerde sadece oksijenli tedavinin yapılmadığını anlatan Yur, bunun yanında hastanın pansumandan ilaç tedavisine kadar her açıdan takip edildiğini kaydediyor. Türkiye'de 27 hastalık bu tedavi yöntemiyle iyileşebiliyor. Bunların içindeki 17 hastalık sosyal güvenlik kapsamında bulunuyor. Uzmanlar merkezlere genelde umutsuz vakaların geldiğini kaydediyor. Hastalığın türüne göre tedavinin süreci belirleniyor. Hastalık, diyabete bağlı yaralanma ise ilk başta 30 seans olarak belirleniyor. Ani işitme ve görme kayıplarında bu süre 20 seansa inerken, soba ve doğalgaz zehirlenmelerinde süre 5 seansa düşüyor. Her seans 2,5 saat sürüyor. Hastalara denizin 15 metre altındaki yüksek basınç ortamı simülasyon olarak oluşturuluyor. Basınç odaları ise 13+2 kişilik olarak tasarlanıyor. Hiperbarik Oksijen tedavisinin Türkiye'deki tarihi ise 30-40 yıl öncesine dayanıyor. Önce Gülhane Askerî Tıp Akademisi'nde sonra da Çapa Tıp Fakültesi'nde kurulan merkezler, son on yıldır özel kuruluşlar tarafından da açılıyor.

Hiperbarik oksijen tedavisi ile vücuda yoğun oksijen veriliyor
HBO'nun etki mekanizması iki şekilde oluyor:

Basıncın doğrudan etkisi ile
Çözünen oksijenin etkisi ile
Tüm vücut doku ve sıvılarında oksijen miktarı yaklaşık 15 katına çıkıyor. Bu yolla ödem azalıyor, bakteriler öldürülüyor, bakterilerce oluşturulan toksinler etkisiz hale getiriliyor ve vücudun bağışıklık sistemi destekleniyor. Solunum yoluyla akciğerlerin aldığı yüzde yüz oksijen, tüm vücut sıvılarındaki oksijen miktarını artırarak oksijensizlik nedeniyle görevini yapamayan hücrelerin görevlerini yapabilir hale gelmesi sağlanıyor.

HBO ile tedavi edilen rahatsızlıklar şunlar:
İyileşmeyen yaralar
Kronik kemik iltihabı
Gazlı kangren
Ani işitme kayıpları
Ani görme kayıpları
Yumuşak dokudaki nekrotizan enfeksiyonlar
Crush Injury-kompartıman sendromu ve diğer akut travmatik iskemiler
Kafa kemikleri, sternum ve vertebraların akut osteomiyelitleri
İyileşmesi şüpheli deri hastalıkları.
Radyasyon nekrozları
Aşırı kan kaybı
Anoksik ansefolapati
Beyin apsesi
Termal yanıklar
Vurgun (dalgıçlar)
Hava ve gaz embolisi
Karbonmonoksit ve duman zehirlenmeleri

Çağlar Avcı, Zaman