Düzenli fiziksel egzersiz ve kalorilerin kontrol edildiği sağlıklı bir diyete rağmen kilo aldığınızı görüp tartıya çıktığınızda hayrete düşüyorsanız bunu nasıl açıklarız?
Kızartmalar, büyük porsiyonlar, cazip tatlılar, alkol ve şekerli içeceklerin kilo aldırmasında şaşırtıcı bir durum yoktur. Ya da fiziksel aktiviteyle harcadığımızdan, daha fazla kalori alıyorsak şişmanlamak garip bir şey değil. Peki ya düzenli fiziksel egzersiz ve kalorilerin kontrol edildiği sağlıklı bir diyete rağmen kilo aldığınızı görüp tartıya çıktığınızda hayrete düşüyorsanız bunu nasıl açıklarız? Kalorileri kontrol ederken ve fiziksel olarak aktif olmamıza rağmen kilo almamızın birçok farklı nedeni olabilir. Kilo almak basit bir kalori dengesi gibi görünse de birçok faktörün etkisi altında olan karmaşık bir süreçtir. Bu karmaşık süreçte bazen hiç düşünmediğimiz yan faktörler işleri daha da karıştırabilir. En beklemediğiniz zamanda kilo almışsanız, bunun bazı başka sebepleri olabilir:
1. Uyku eksikliği kilo aldırabilir
Vücudun işlevlerini en iyi şekilde yerine getirebilmesi için iyi dinlenmesi gerekir. Yeterli uyku uyumuyorsanız vücudunuz fizyolojik stres yaşar ve daha fazla yağ depolar. Yeterince dinlenmediğinizin belirtileri yorgunluk, düşük enerji düzeyi, kolay yorulma ve sinirliliktir. Her gece sekiz saat uyumaya çalışın. Uykunuza 15 dakika ekleyin ve kendinizi nasıl hissettiğinize bakın. Sizin için doğru uyku miktarını bulana kadar 15 dakika eklemeye devam edin.
2. Stres kilo aldırabilir
Bizden hep daha fazlasını talep eden bir toplumda yaşıyoruz. Stres, hayatın bizden istedikleriyle başa çıkmanın bedeli ve aynı zamanda bunu sağlayan şey ama stres duygu durumumuzu da etkiliyor. Çok fazla sorumluluk yüklenmek, finansal baskılarla uğraşmak gibi strese neden olabilecek durumlar vücudumuzda “hayatta kalma modu” diyebileceğimiz bir biyokimyasal süreci tetikliyor. Vücut yakıt depoluyor, metabolizmayı yavaşlatıyor ve özellikle karın bölgesinde şişmanlığa neden olan kimyasal maddeler salgılıyor. Stresi azaltmak için de çareyi yemekte arayanlar az değil ama bu da uzun vadede stresi önlemiyor. Stresten ötürü yemek yiyenler bol karbonhidratlı gıdaları tercih etme eğilimindeler çünkü bunlar yatıştırıcı etkisi olan serotonin adındaki beyin kimyasalında artışı tetikliyorlar.
3. İlaçlar kilo almanıza neden olabilir
Bazı ilaçlar kilo alınmasına neden olabilir. Yaşam tarzınızda bir değişiklik olmadan ağırlığınız ayda iki kg veya daha fazla artmışsa, aldığınız ilaçları doktorunuzla gözden geçirin. İlaçlar iştahı artırmak, yağ depolanmasını artırmak, su tutulmasını artırmak veya insülin düzeylerini değiştirmek gibi çeşitli yollarla kilo artışına yol açabilir ama her ilaç, herkeste aynı yan etkiyi göstermez. Siz kesinlikle doktorunuza danışmadan kilo aldırdığını düşündüğünüz için bir ilacı kesmeyin. İlaca başladıktan sonra kilo almanız tamamen bir tesadüf veya başka sebeplere bağlı olabilir.
4. Bazı hastalıklar kilo aldırabilir
Hipotiroidi (tiroid hormonu azlığı) en sık kilo alınmasına neden olan durumdur. Tiroid hormonu eksikliği metabolizma hızını düşürerek kilo alınmasına neden olur. Çok daha nadir görülen bir durum olan Cushing Sendromu (kortizol hormonu fazlalığına bağlıdır) kilo artışına neden olur. Eğer izah edemediğiniz şikâyetleriniz varsa ve kilo alıyorsanız doktorunuza danışın. O size yardımcı olacaktır.
5. Menopoz kilo aldırabilir
Kadınların menopoza girdikleri orta yaşlar genellikle fiziksel aktivitenin de azaldığı yaşlardır. Bunun yanı sıra yaş ilerlemesiyle birlikte metabolizmada doğal bir yavaşlama olur. Hormonal değişimler de açlık, depresyon ve uykusuzluğu tetikleyebilir. Sonuç olarak bazı kadınlarda görülen menopozda kilo artışı birçok faktöre bağlıdır. Kadınlar menopoza girdiklerinde östrojen kaybı biçimlerinin değişmesine neden olur çoğunlukla kalça ve bacaktaki kilolar vücudun ortasına doğru yer değiştirir. Östrojen yağların vücudun alt tarafında toplanması yönünde etki gösterirken, bu hormonun kaybı sonucunda yağlar (erkeklerde olduğu gibi) vücudun orta bölümünde birikmeye başlar. Menopoz başlangıcında doktorunuzla görüşmeniz önünüzdeki yılları rahat geçirmeniz için çok önemlidir. Günlük düzenli tempolu yürüyüş veya benzeri egzersiz ve uzmanından öğrenerek osteoporoz egzersizleri yapılması, kalsiyum ve D vitamininden zengin, kalori kontrollü bir diyet uygulanması, hem menopoza bağlı kemik kaybını hem de kilo artışını önlemeye yardımcı olacaktır.