Beslenme alışkanlıklarının ve yaşam tarzının değişmesiyle birlikte daha sık görülen kabızlık, bazen ciddi bir hastalığın ilk belirtisi olabilir.
Kulaktan kulağa...
Kabızlıktan şikâyet edenler, bu işle ilgili tüm ilaçları, nasıl kullandıklarını, birbirlerine özenle anlatır dururlar. Hanımlar bu işte erkeklerden daha ileri galiba.
Hanımlar ilgili
Geçenlerde bir yemekte bana, Amerika’da satılan bir müshil hakkında bir şey soruldu. Ben daha ağzımı açamadan, masada oturan hanımlardan biri sözü alıp, o kadar detaylı bilgiler verdi ki eve dönünce hakikaten anlattıkları doğru mu diye, internete bakmak gereğini hissettim. Doğruydu hepsi.
Beslenme tarzında ufak değişiklikler...
Düzenli müshil kullanan kişilere sorulduğunda, kendilerinin çokluk bu durumu normal kabul ettikleri, bu konuyla ilgili doktorlarına hiçbir şey söylemedikleri ortaya çıkar. Halbuki doktorlarıyla bu konuyu konuşmuş olsalardı, belki de biraz daha hareketli yaşam veya beslenme tarzlarında birkaç küçük değişiklikle, yıllardır aldıkları müshilleri almalarına, hiç gerek kalmayacaktı. Veya, belki de doktorları, ileride çok ciddi problemler açabilecek ve ilk belirtisini kabızlıkla gösteren bir hastalığı erken teşhis edip, gerekli önlemleri alabilecekti.
Hareketsizlik en sık nedeni
Kabızlık kişide bağırsak hareketlerinin azaldığı bir durumdur. Kalınbağırsağın son kısmının tamamen boşalamadığı hissi de olabilir. Bazen diyette yapılan değişiklikler, kişinin bir hastalık nedeniyle bir iki gün yatmak zorunda olduğu fiziksel aktivitede azalmalar ve birçok ilaç, kabızlığa neden olabilir. Kronik kabızlık sinsi başlayarak aylar ve yıllar içinde gelişip, ilerleyebilir. Çok az fiziksel aktivite veya lifli gıdaların az olduğu beslenme tarzı, kronik kabızlığın en sık nedenidir. Kalınbağırsakların kasılmalarındaki azalma ve dışkılama sırasında duyulan rahatsızlık da kronik kabızlığa yol açabilir.
Akut kabızlık ise aniden başlar. Aniden oluşan kabızlığa, bazen kalınbağırsağın tıkanması, kalınbağırsağa yeterli kan akımının azalması, sinir veya omurilik yaralanması gibi ciddi hastalıklar neden olabilir. Diğer nedenleri içinde tiroid bezinin az çalışması, kandaki yüksek kalsiyum düzeyleri ve parkinson hastalığı gibi hastalıklar sayılabilir. Psikolojik faktörler de akut ve kronik kabızlığın en sık rastlanan nedenleri arasındadır.
Kabızlığa neden olan bir hastalık varsa, bu hastalık öncelikle tedavi edilmelidir. Kabızlıktan veya alışılagelmiş dışkılama adetindeki değişiklikten şikâyet ediliyorsa, muhakkak önce doktora danışılmalı, çünkü birçok ciddi hastalık, ilk belirtilerini bu tip değişikliklerle gösterebilir.
Her gün dışkılama şart değil
Doktorunuz kabızlığınıza sebep olabilecek herhangi bir hastalık bulmadıysa, egzersiz, bol lifli gıdalar ve bazı durumlarda uygun ilaçları içeren bir tedavi kombinasyonu uygulayabilir. Tedavisinin sonuçlarından, doktorunuzu haberdar etmelisiniz, eğer durumunuzda bir iyileşme olmadıysa belki de daha derin incelemelere gerek görecektir.
Bazı kişiler eğer her gün dışkı çıkarmazlarsa, kabız olduklarına inanırlar. Her gün dışkılama mutlaka gerekmez ve daha az dışkılama, daha öncekine göre temel bir farklılık göstermedikçe anormal bir durum değildir. Kabızlıkla ilgili yanlış anlamalar gereksiz tedaviye, özellikle uyarıcı süpozituarların ve müshillerin uzun süreli kullanımına yol açar.
Müshil bağımlısı olmayın
Birçok kişi kabızlığı gidermek için laksatifler kullanır. Bazı laksatifler uzun süreli kullanım için güvenli olmalarına rağmen, bazıları sadece kısa süreli olarak kullanılmalıdır.
Kitle yapan ajanlar dışkı hacmini artırarak etki gösterirler. Artan kitle bağırsağın doğal olarak kasılmalarını artırır. Kitle yapan ajanlar, yavaşça hareket ederler ve düzenli dışkılama için en güvenli yoldur. Bunları içenler bol su tüketmelidir.
Bunların dışında çok çeşitli müshiller vardır. Bazıları kalınbağırsağa veya diğer sistemlere zarar verebilir. Bazı kişilerse müshillere bağımlı hale gelebilir ve "tembel kolon sendromu" gelişebilir. Bu nedenle müshil almadan, muhakkak doktorunuza danışmalı, müshil alıp almamanız gerektiğini sormalısınız. O, şikâyetlerinize göre belki de size müshil vermek yerine, ciddi başka hastalıkları ekarte edebilmek için kolonoskopi ve başka inceleme ve testler isteyebilir.
Kabızlığa karşı nasıl beslenmeli?
Sebzeler, meyveler ve kepekli gıdalar mükemmel birer lif kaynağıdır. Bir çok kişi rafine edilmemiş yani işlenmemiş kepekten veya yüksek oranda lif içeren tahıllardan kabızlıkla mücadelede çok yarar görür. Liflerin tam etkilerini gösterebilmeleri için, yeterli miktarda sıvıyla tüketilmeleri gerekir. Doktorunuza danışarak, günde 25 - 30 gram kadar lifli gıda almak idealdir.