“Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet” araştırması, kadınların, aileye eşlerinden daha çok gelir getirmesinin fiziksel şiddete maruz kalma riskini en az 2 misli artırdığını ortaya koydu.
Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Ayşe Gül Altınay ile Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yeşim Arat'ın, TÜBİTAK'ın desteğiyle yürüttüğü 18 ay süren “Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet” araştırmasının sonuçları, Sabancı Üniversitesi'nin Karaköy'deki iletişim merkezinde düzenlenen basın toplantısıyla açıklandı.
Prof. Dr. Arat, araştırma ile 1987 yılında yapılan dayağa karşı dayanışma yürüyüşünden bu yana Türkiye'de kadına yönelik aile içi şiddetle mücadelenin nasıl geliştiği, evli kadınların şiddetle ilgili görüşleri ve deneyimlerinin incelendiğini söyledi. Arat, 56 ilde 1.800 evli kadınla anket çalışmasının, “Türkiye”, “Doğu” ve “Orta-Batı” olmak üzere 3 başlıktan oluştuğunu bildirdi.
ARAŞTIRMA SONUÇLARI
Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de her 3 kadından birinin fiziksel şiddet gördüğü ortaya çıktı. Buna karşın katılımcı her 10 kadından 9'u, “haklı görülebilecek dayak yoktur” görüşünü dile getirdi.
Katılımcı kadınlar, “erkeklerin eşlerine neden şiddet uyguladığına” ilişkin sorulara, “itaatsizlik, ekonomik sorunlar, erkeklerin güçsüzlükleri, acizlikleri” şeklinde cevaplar verdi. Evlilik hayatı boyunca eşinden en az bir kez fiziksel şiddet görmüş kadınların oranı, Türkiye örnekleminde yüzde 35, Doğu örnekleminde ise yüzde 40 olarak ortaya çıktı.
Araştırma, şiddet gören kadınların müthiş bir yalnızlık içinde olduğunu da gösterdi. Buna göre, şiddet gören kadınların yüzde 49'u bu durumdan daha önce kimseye bahsetmediğini belirtirken, bu oran Doğu'da yüzde 63 olarak dikkati çekti. Kadınların bu konuyu daha çok komşu ve arkadaşları ile anne ve kız kardeşleriyle paylaştıkları tespit edildi. Kadınlardan bu konuyu devletin resmi kurumlarına iletenlerin oranı ise son sırada yer aldı.
Ayrıca kocasından boşanmış veya ayrılmış kadınlarda fiziksel şiddet görme oranının yüzde 78'lere kadar çıktığı tespit edilen araştırmada, şiddetin en fazla, “kendileri tanışıp anlaşan, ancak aile onayı almadan evlenenlerde yaşandığı” belirlendi.
Yine kadınların yarısından fazlası ev içindeki iş bölümü, ev dışında çalışma, maddi konularda karar verme ve kız çocuklarının eğitimi konularında eşitlik talep etti.
“FAZLA PARA KAZANMAK DA DAYAK SEBEBİ...”
Araştırma, eşler arasındaki statü farkının kadın lehine olmasının şiddet riskini artıran bir faktör olduğunu da ortaya koydu. Aileye eşinden daha çok gelir getirdiğini ifade eden kadınların yüzde 63'ü eşlerinden en az bir kez fiziksel şiddet gördüğünü bildirdi. Buna göre, kadınların aileye kocalarından daha çok gelir getirmesi, fiziksel şiddet riskini en az 2 misli artırırken, bu durumda olan her 3 kadından 2'si fiziksel şiddete maruz kaldığını kaydetti. Burada en fazla şehirde oturanların şiddete maruz kaldığı tespit edildi. Ayrıca cinsel şiddete uğradığını söyleyenlerin yüzde 67'sinin aynı zamanda fiziksel şiddete maruz kaldığı belirlendi. Ekonomik şiddetin de irdelendiği araştırmada, kadınların yüzde 36'sı gelir getirici bir işte çalışmalarını eşlerinin engelleyeceği görüşünü dile getirdi. Araştırmaya katılan ve çocuğu bulunan kadınların yarısının, çocuklarına şiddet uyguladığı da tespit edildi.
AİLE ZİYARETİ İÇİN BİLE İZİN
Araştırma, kadınların pek çok hareketinin eşlerinin “izni” çerçevesinde gerçekleştiğini de ortaya koydu. Buna göre, her 10 kadından yalnızca 4'ü, eşinin izni olmadan komşu veya arkadaşını, 3'ü de ailesini ziyaret edebildiğini veya alışverişe gidebildiğini ifade etti.
Eğitim düzeyi arttıkça fiziksel şiddet gördüğünü belirten kadınların oranı, genel eğilim olarak azalsa da, yüksek öğrenim görenlerin yüzde 12'sinin en az bir kez fiziksel şiddete maruz kaldığı dikkati çekti. Eşi okur-yazar olmayan kadınların yarısı, en az bir kez şiddete maruz kaldığını ifade ederken, yüksek öğrenim görmüş 6 erkekten birinin de eşine şiddet uyguladığı ortaya çıktı.
Araştırma, kadınların dayağı haklı görmese de, ev içi şiddetle mücadele etme konusunda bilgili olmadığını da gösterdi. Buna göre her 4 kadından biri çeşitli sebeplerle, eşinin kendisine dayak atması halinde bir şey “yapmayacağını veya yapamayacağını” ifade etti.
Yine kadınların yüzde 60 ile 74'ü, devletin erkekleri eğiterek, sığınma evleri açarak, bu konuda çalışan kuruluşları destekleyerek, ağır cezalar vererek ve polisi eğiterek erkeklerin eşlerine uyguladığı şiddeti engelleyebileceğini düşündüğünü, ancak bu sorumlulukların yerine getirilmediğini savundu.
