Cezaevlerinde töre ve namus cinayetleri nedeniyle hapis yatanlar arasında yapılan araştırmada, bu kişilerin işledikleri suçlardan pişman olmadıkları ortaya çıktı.
Dicle Üniversitesi (DÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mazhar Bağlı başkanlığındaki 8 kişilik ekip, töre ve namus cinayetlerine ilişkin araştırma kapsamında, 36 cezaevinde töre ve namus cinayeti işleyen 170 kişiyle görüştü. Yapılan görüşmelerde cezaevindeki insanların, işledikleri cinayetlerden pişmanlık duymadıkları gerçeği ortaya çıktı. Bu yılın ağustos ayında tamamlanması beklenen proje kapsamında, 44 cezaevinde 200 kişi ile görüşülecek. Araştırmada, cinayetlerin kamuoyunda ifade edildiği şekliyle gerçekleşmediğini tespit ettiklerini aktaran Doç. Dr. Bağlı, özellikle ceza indiriminden faydalanılması için küçük çocuklara bu suçun işletildiğine dair yaygın olan kanaatin doğru olmadığını gördüklerini söyledi.
Antropolog, sosyolog, sosyal hizmet uzmanı ve psikologlardan oluşan bir ekiple cezaevlerinde yaptıkları görüşmelerde, hükümlülerin hayat hikâyelerini dinlediklerini ve hazırladıkları 250 sorudan oluşan anketi uyguladıklarını belirten Doç. Dr. Bağlı, Türkiye'de töre ve namus cinayetlerini önlemeye yönelik yürütülen çalışmaların daha çok hukuk üzerinden yürüdüğünü söyledi. Araştırma kapsamında töre ve namus cinayeti işleyenlerin sosyo-ekonomik özellikleri, eğitim durumları, töre ve namusu nasıl tanımladıkları, pişman olup olmadıkları, çevrede nasıl bir tepki gördükleri, cezaevinde itibar görüp görmedikleri, mahkeme sürecinin nasıl devam ettiği, avukat tutup tutmadıklarını öğrenmeye yönelik genel sorular soruluyor ve ayrıca psikolojik bir test uygulanıyor. Ülkede cezai yaptırımların artırılmasına gidilerek bu problemin çözülebileceği düşünülüyor. Bu ziyaretlerden edinilen izlenimler doğrultusunda cezai yaptırımların artırılmasının belki bir faktör olarak düşünülebileceğini ifade eden Doç. Dr. Bağlı, ama bunun kesin çözüm olmayacağını da belirtiyor.
Töre ve namus cinayetleri genelde Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile özdeşleşiyor. Ancak 12 ay süresince yürütülen araştırmalarda Türkiye'nin bütün bölgelerinde töre ve namus adına cinayet işlendiği tespit edildi. 81 ilin Emniyet Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye'de 2001-2007 yılları içerisinde polis sorumluluk alanında 1.091 cinayet işlendi. Bunun 322'sinin namus adına işlenen cinayetler olduğu bildirildi.
Cinayetlerle ilgili yanlış bilinen bazı gerçekler
1- Araştırmada ceza indiriminden faydalanılması için küçük çocuklara bu suçun işletildiğine dair yaygın olan kanaatin doğru olmadığı görüldü.
2- Kamuoyunda dedikodular üzerinden basit nedenlerle cinayet işlendiğine dair bir görüş hakim. Ama yapılan görüşmelerde böyle bir durumla karşılaşılmadı. Töre ve namus cinayeti işleyenler, planlı ve hazırlıklı bir şekilde hareket ediyor.
3- Filmlerdeki gibi aileler kendi aralarından seçtiği bir kişiyi cinayeti işlemesi için yönlendirmiyor. Aile bireyleri bunu bir görev gibi algılıyor ve kendiliğinden devreye giriyor.
4-Töre ve namus cinayeti işleyenler öldürdükleri kişi için değil, kendi hayatları için pişmanlık duyuyor.